30.09.2021, 21:18

Erdoğan neden Biden’dan memnun değil

Cumhurbaşkanı Erdoğan bir sonraki seçimde de görevde kalmayı başarırsa bir Amerikan Başkanı’nı daha eskiteceğe benziyor. Bugünlerde Joe Biden’dan şikayetçi; ne Trump’la ne de Obama’yla ilişkilerin bu kadar kötü gitmediğinden yakınıyor. Joe Biden sadece bir seneden daha kısa süreli performansına bakılırsa şimdilik “gidici” gibi. Dahası, o giderse Erdoğan’ın gönlünden geçen Amerikan Başkanı yeniden göreve gelebilir. Dün New York Times gazetesinde bir köşe yazarı “Geçmişte Donald Trump’ı hafife almıştık, şimdi almayalım,” diye uyarıyordu.

Biden kötü günler geçiriyor. Haitili göçmenlere yapılan muamele babacan tavrına büyük bir darbe oldu. Yaşı her dem gündemde. JFK ya da FDR gibi büyük bir altyapı hamlesi yapmaya çalışıyordu, ama kendi partisini bile tam olarak ikna edemedi. Birleştirici bir lider olmak istiyordu ama her adımını rakip parti adeta İstanbul Belediye Meclisi gibi sabote ediyor. Ülkenin devlet kurumları bütçede anlaşılmayacağı için yakında yeniden kapanabilir. Dahası, önümüzdeki sene ara seçim var ve Demokratlar zar zor kazandıkları Kongre çoğunluğunu kaybedebilirler. Kimi eyaletlerde önde giden Demokrat adaylar Biden etkisi yüzünden puan kaybetmeye başladı. Tabii ki bir sonraki başkanlık seçimine kadar toparlayabilir Biden, tıpkı kötü başlayan Clinton gibi ikinci dönemini de kazanabilir. Ama Türkiye açısından kazansa da kaybetse de, Trump da gelse hiçbir şey değişmeyecek. Amerika’yla ilişkiler eskiden olduğu gibi yakın dostluk düzeyine varmayacak.

OBAMA OLACAKLARI SÖYLEMİŞTİ

Barack Obama başkanlığının ilk döneminin sonlarına doğru “Obama doktrini” denilen ama sonraki yıllarda çabuk unutulan bir konuşma yaptı. Amerika’nın dünyanın lideri olduğunu, ama bundan sonra diğer ülkelerdeki her türlü iç çatışma için kapılarının çalınmaması gerektiğini söylüyordu. Senatörken yaptığı en akıllı tercihlerden biri “aptal bir savaş”olarak nitelediği Irak işgaline karşı çıkmaktı. Kamuoyunun ABD’nin haritada yerini gösteremedikleri ülkelerdeki faaliyetlerden bıktığını erken anlamıştı.

Obama doktrini, kendisi gitti ama fikirleri iktidarda kaldı misali aslında aynen devam ediyor. Donald Trump yönetiminde ABD hiçbir ülkeye savaş açmadı örneğin. Hiçbir ülkeye yardım eli de uzatmadı. Trump iktidarında giderek daha fazla içine kapanan, hatta neredeyse turist bile gelmesini istemeyen bir ABD’ye doğru gidildi.

Üçüncü Obama dönemi denilebilecek Biden yönetimi bayrağı kaldığı yerden alıyor. Mülteci krizini Trump’tan farklı idare etmiyorlar. Ama bu yönetimin en büyük önceliği Ortadoğu’dan artık elini eteğini çekmek istemesi oldu. Biden’ın dış politika ekibi yıllarca uğraşmalarına rağmen hiçbir şeyin değişmediği Ortadoğu’ya öncelik vermiyor. Bir yandan Çin, bir yandan Rusya tehdidi varken zaten sıralamada da önemini kaybetti Ortadoğu. Pek çok Başkan’ın hayali Ortadoğu’ya barış getirmekti, ama Carter’dan Clinton’a özellikle İsrail-Filistin arasında arabuluculuk yapmaya çalışanların çabalarının sonuçsuz çıkması diğer liderleri de caydırdı. Arap Baharı’nın yarattığı keşmekeş, ardından doğan mülteci sorunu, Libya’dan Mısır’a demokrasiye geçmesi beklenirken istikrarsızlaşan ülkeler de ABD’nin bu bataklıktan arkasına bakmadan kaçma kararını hızlandırdı.

TÜRKİYE ÖNEMİNİ YİTİRDİ

Afganistan başta olmak üzere bu ülkelerin içine düştüğü durumdan ABD’nin doğrudan rolü var, ama hiç üzerine alınmadan, dünü düşünmeden, arkasına bakmadan çıktı işte. Afganistan çok daha büyük bir bataklık, ama ABD kamuoyu ve siyasetinin ruh hali bu gibi kaotik ülkeleri kendi hallerine bırakmak. Ne de olsa çabalayınca bile bir şey düzelmiyor.

Ortadoğu’ya öncelik veren bir Amerikan politikası için sırf bulunduğu konumdan dolayı Türkiye’nin önemi büyüktü. Baba Bush çok sevdiği için “Dear Turgut,” diye telefona sarılmıyordu, ülkenin bölgedeki çıkarları için Türkiye’nin topraklarına ihtiyacı vardı. 11 Eylül’den sonra da Erdoğan’ı pohpohlayan Amerikan başkanlarının kafasında Irak Savaşı vardı.

Şimdi öncelikler değişti, o yüzden de Türkiye’yle o eski yakınlık yok. Bundan sonra da olmayacak. Başkan değişse bile, Erdoğan’ın daha sempati duyabileceği biri seçilse de, üstelik Erdoğan iktidarı bir sonraki başkana bile yetişse de o telefon öyle kolay kolay çalmayacak, sık sık yüz yüze görüşülmeyecek.

ABD giderek Türkiye’yi daha yalnız bırakacak. Türk dış politikasının da bu gerçekle yüzleşmesi, gelecek stratejisini buna göre belirlemesi gerekiyor. Ama bu bir sağ-ulusalcı fantezisine kapılmak olmamalı.

Türkiye’nin yeri “muasır medeniyet seviyesi” olan Batı ittifakıdır; Cumhuriyet’in kuruluş ideali budur. ABD’nin giderek Türkiye’yi yalnız bırakacak olması bu ittifaktan vazgeçme, Rusya ve Çin gibi güvenilmez devletlerle yeni maceralara dalma olmamalı. Batı’dan kopmadan ama Batı’ya muhtaç olmadan da devlet yönetebilir olmalı, bir formülü illaki vardır.

Yorumlar (0)
11
parçalı bulutlu
Günün Anketi Tümü
Aşı sizce zorunlu olmalı mı olmamalı mı?
Namaz Vakti 07 Aralık 2021
İmsak 06:06
Güneş 07:31
Öğle 12:35
İkindi 15:08
Akşam 17:29
Yatsı 18:49
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 15 39
2. Konyaspor 15 27
3. Fenerbahçe 15 27
4. Hatayspor 15 26
5. Başakşehir 15 25
6. Alanyaspor 15 24
7. Galatasaray 15 23
8. Karagümrük 15 22
9. Beşiktaş 15 21
10. Adana Demirspor 15 20
11. Sivasspor 15 19
12. Giresunspor 15 19
13. Kayserispor 15 19
14. Altay 15 18
15. Antalyaspor 15 18
16. Gaziantep FK 15 18
17. Göztepe 15 14
18. Öznur Kablo Yeni Malatya 15 14
19. Kasımpaşa 15 11
20. Rizespor 15 10
Takımlar O P
1. Ankaragücü 15 30
2. Erzurumspor 13 28
3. Ümraniye 14 27
4. Eyüpspor 14 27
5. Bandırmaspor 14 25
6. Samsunspor 14 22
7. Tuzlaspor 13 21
8. İstanbulspor 14 20
9. Kocaelispor 14 20
10. Gençlerbirliği 14 20
11. Boluspor 14 19
12. Adanaspor 15 19
13. Menemenspor 14 18
14. Bursaspor 14 17
15. Manisa FK 15 17
16. Denizlispor 14 15
17. Ankara Keçiörengücü 14 14
18. Altınordu 15 13
19. Balıkesirspor 14 7
Takımlar O P
1. Man City 15 35
2. Liverpool 15 34
3. Chelsea 15 33
4. West Ham 15 27
5. Tottenham 14 25
6. M. United 15 24
7. Arsenal 15 23
8. Wolverhampton 15 21
9. Brighton 15 20
10. Aston Villa 15 19
11. Leicester City 15 19
12. Everton 15 18
13. Brentford 15 17
14. Crystal Palace 15 16
15. Leeds United 15 16
16. Southampton 15 16
17. Watford 15 13
18. Burnley 14 10
19. Newcastle 15 10
20. Norwich City 15 10
Takımlar O P
1. Real Madrid 16 39
2. Sevilla 15 31
3. Real Betis 16 30
4. Atletico Madrid 15 29
5. Real Sociedad 16 29
6. Rayo Vallecano 16 27
7. Barcelona 15 23
8. Valencia 16 22
9. Athletic Bilbao 16 21
10. Osasuna 16 21
11. Espanyol 16 20
12. Mallorca 16 19
13. Villarreal 15 16
14. Celta de Vigo 16 16
15. Granada 15 15
16. Elche 16 15
17. Deportivo Alaves 15 14
18. Cádiz 16 12
19. Getafe 16 11
20. Levante 16 8
Günün Karikatürü Tümü