Son Dakika
TÜM HABERLER

8 soruda Sudan'daki askeri müdahale

Afrika kıtası tarihinde 11 ile en fazla askeri darbe girişimiyle karşılaşan Sudan'da, geçiş dönemi iktidarının asker ve sivil ortakları arasındaki anlaşmazlık yeni bir askeri müdahaleyle sonuçlandı.

DÜNYA 28.10.2021, 13:17
8 soruda Sudan'daki askeri müdahale

ORDUYLA iktidar ortağı sivil yönetim arasındaki gerginliğin uzun zamandır sürdüğü Sudan'da, ordunun olağanüstü hal ilanını, hükümeti feshetmesine giden süreci ve sonrasındaki yaşananlar:

Ordu, 25 Ekim sabahı Başbakan Abdullah Hamduk, çok sayıda bakan ve koalisyon hükümeti ortağı partilerin liderlerini gözaltına aldı.

Sıkı yönetim ilan eden ordu komutanı Orgeneral Abdulfettah el-Burhan, hükümeti feshetti, tüm grupları kapsayacak teknokrat hükümetin kurulacağını duyurdu.

1- Anlaşmazlıklar nasıl başladı?

2018'de hayat pahalılığı nedeniyle ülke genelindeki rejim karşıtı protestoların ardından ordunun müdahalesi sonucu 30 yıllık Ömer el-Beşir iktidarı sona erdi.

Rejimin devrilmesinde rol alan sivil koalisyon ile yönetimi devralan Askeri Geçiş Konseyi arasında yaşanan otorite krizi, Ağustos 2019'da uluslararası toplumun da katılımıyla geçici sivil yönetim düzenlemelerini içeren 21 ay asker, 18 ay sivillerin liderlik edeceği 39 aylık ortak yönetim ön gören Anayasal Bildiri anlaşmasının imzalanmasıyla çözüldü.

İktidar ortağı sivillerin yönetimi devralmasına birkaç ay kala 21 Eylül'deki darbe girişimi sonrası asker ve siviller arasındaki anlaşmazlık had safhaya ulaştı.

Bazı siyasi gruplar ve silahlı hareketler, iktidar koalisyonundan ayrılarak "Misak-i Vatani" adında yeni bir koalisyon oluşturdu. Askerin zımnen desteklediği bu gruplar, Cumhurbaşkanlığı Sarayı önünde hükümetin feshi talebiyle oturma eylemi başlattı.

Ordu, Sudan'daki krizin ancak hükümetin feshi ve geçiş dönemi iktidarındaki ortaklık zemininin genişletilmesiyle çözülebileceğini ifade etti.

Tarafların birbirini suçlayan tehditkar açıklamaları sonrasında ortaklık fiilen sona erdi.

2- 25 Ekim'de neler yaşandı?

Ordu, 25 Ekim sabahı Başbakan Hamduk'u ve çok sayıda bakanı gözaltına aldı.

Ülkede telefon ve internet hatları kısıtlandı. Sudan'da askerler, devlet radyosu ve resmi televizyonu basarak çalışanları gözaltına aldı.

Başbakan Hamduk, sivil yönetim destekçilerine "barışçıl protesto" çağrısı yaptı. İktidar koalisyonundaki gruplar da sivil itaatsizlik ve protesto için halkı meydanlara davet etti.

Öğle saatlerinde devlet televizyonuna konuşan Egemenlik Konseyi Başkanı Burhan, Konseyin ve geçiş hükümetinin feshedildiğini ve teknokrat hükümeti kurulacağını duyurdu. Olağanüstü hal ilan edildiğini açıklayan Burhan, Temmuz 2023'teki seçimlere kadar yönetimde kalacaklarını vurguladı.

3- Ordu hangi kararları aldı?

Olağanüstü hal ilan edildi. Egemenlik Konseyi ve hükümet feshedildi. Eyalet valileri görevden alındı. Geçici sivil yönetim düzenlemelerini içeren Anayasal Bildiri anlaşmasının bazı maddeleri askıya alındı.

Bakanlıktaki genel müdürler, bakanlık işlerini yürütecek. Teknokrat hükümeti kurulacak. Seçimler, Temmuz 2023'te yapılacak. Parlamento, devrimci gençlerden oluşturulacak. Eski Rejimin İzlerini Ortadan Kaldırma ve Yolsuzlukla Mücadele Komitesinin çalışmaları donduruldu.

4- Olağanüstü hal mi, darbe mi?

Feshedilen hükümet ve iktidardaki sivil koalisyonun üyeleri, yaşananları "askeri darbe" olarak nitelendirirken, ordu ise ülkede iç savaş tehdidi bulunduğunu, kaos ve kriz ortamını sonlandırmak için olağanüstü hal ilan ettiklerini ve yaptıklarının darbe değil "devrimin gidişatını düzeltmek" olduğunu savundu.

5- Uluslararası toplum nasıl tepki verdi?

Birleşmiş Milletler (BM), darbeyi kınayıp gözaltındaki yetkililerin serbest bırakılmasını isterken, Arap Birliği ve İslam İşbirliği Teşkilatı, tüm taraflara "Anayasal Bildiri'ye ve geçiş dönemi anlaşmalarına bağlı kalmaları, itidal ve diyalog" çağrısı yaptı.

Avrupa Birliği (AB), Başbakan Hamduk ile bazı sivil yöneticilerin ordu tarafından gözaltına alınmasını kınadı.

ABD, tepki olarak 700 milyon dolarlık yardımı, Afrika Birliği de Sudan'ın tüm faaliyetlere katılımını askıya aldı.

Türkiye ise Sudan'da darbe teşebbüsünde bulunulduğu yönündeki haberlerin derin endişeyle karşılandığını bildirdi.

6- Asker ve sivillerin beklentileri neler?

Asker, devrik lider Ömer el-Beşir’in partisi Ulusal Kongre hariç ülkedeki tüm siyasi güçlerin ve silahlı hareketlerin yer aldığı kapsamlı teknokrat hükümetin kurulmasını istiyor.

Mevcut sivil iktidar, koalisyonun ülkedeki belli bir azınlığı temsil ettiğini belirtiyor.

İktidar koalisyonu ise geçiş dönemindeki yönetimin yalnızca Beşir rejiminin devrilmesinde rol alan siyasi parti ve grupların hakkı olduğunu belirterek askerin hiçbir şekilde yönetimde yer almaması gerektiğini savunuyor.

7- Asker ve sivilleri destekleyen gruplar hangileri?

Sivil iktidar koalisyonu Özgürlük ve Değişim Bildirgesi Güçleri (ÖDBG) İttifakı çatısı altındaki, farklı görüş ve ideolojiye sahip onlarca siyasi grup, sivil toplum kuruluşu ve silahlı hareketin ortak hedefi, Beşir rejimini devirmek ve sivil bir yönetim kurmaktı. Bu koalisyonda, sendikalar ve meslek örgütlerinden oluşan ve protesto gösterilerine öncülük eden Sudan Meslek Odaları Birliği öne çıkıyor.

Beşir’in devrilmesinin ardından koalisyonun bileşenleri arasındaki ideolojik farklılıklar nedeniyle ittifaktan kopuşlar yaşandı.

Bu ay ÖDBG ittifakından ayrılan 16 grup, "Misak-ı Vatani" adında yeni bir oluşum kurarak ÖDBG'yi asıl temsil edenin kendileri olduklarını iddia etti.

Cumhurbaşkanlığı Sarayı önünde hükümetin feshi talebiyle eylemler düzenleyen Misak-ı Vatani grubunun da orduya müzahir olduğu biliniyor.

8- Olayların bilançosu ve son durum ne?

Sudan'da binlerce kişi askeri müdahaleye karşı sokaklara indi. Ordu karargahı yakınında ve çeşitli noktalarda toplanan göstericilere askerin gerçek mermiyle müdahalesinde 7 kişi öldü, 140’tan fazla kişi yaralandı.

Dördüncü gününde askeri müdahale karşıtı gösteriler ve eylemler sürüyor.

Asker karşıtları, 30 Ekim’de ülke genelinde gösteri çağrısı yaptı.

Yorumlar (0)
12
parçalı bulutlu
Günün Anketi Tümü
Aşı sizce zorunlu olmalı mı olmamalı mı?
Namaz Vakti 09 Aralık 2021
İmsak 06:07
Güneş 07:33
Öğle 12:36
İkindi 15:08
Akşam 17:29
Yatsı 18:49
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 15 39
2. Konyaspor 15 27
3. Fenerbahçe 15 27
4. Hatayspor 15 26
5. Başakşehir 15 25
6. Alanyaspor 15 24
7. Galatasaray 15 23
8. Karagümrük 15 22
9. Beşiktaş 15 21
10. Adana Demirspor 15 20
11. Sivasspor 15 19
12. Giresunspor 15 19
13. Kayserispor 15 19
14. Altay 15 18
15. Antalyaspor 15 18
16. Gaziantep FK 15 18
17. Göztepe 15 14
18. Öznur Kablo Yeni Malatya 15 14
19. Kasımpaşa 15 11
20. Rizespor 15 10
Takımlar O P
1. Ankaragücü 15 30
2. Erzurumspor 13 28
3. Ümraniye 14 27
4. Eyüpspor 14 27
5. Bandırmaspor 14 25
6. Samsunspor 14 22
7. Tuzlaspor 13 21
8. İstanbulspor 14 20
9. Kocaelispor 14 20
10. Gençlerbirliği 14 20
11. Boluspor 14 19
12. Adanaspor 15 19
13. Menemenspor 14 18
14. Bursaspor 14 17
15. Manisa FK 15 17
16. Denizlispor 14 15
17. Ankara Keçiörengücü 14 14
18. Altınordu 15 13
19. Balıkesirspor 14 7
Takımlar O P
1. Man City 15 35
2. Liverpool 15 34
3. Chelsea 15 33
4. West Ham 15 27
5. Tottenham 14 25
6. M. United 15 24
7. Arsenal 15 23
8. Wolverhampton 15 21
9. Brighton 15 20
10. Aston Villa 15 19
11. Leicester City 15 19
12. Everton 15 18
13. Brentford 15 17
14. Crystal Palace 15 16
15. Leeds United 15 16
16. Southampton 15 16
17. Watford 15 13
18. Burnley 14 10
19. Newcastle 15 10
20. Norwich City 15 10
Takımlar O P
1. Real Madrid 16 39
2. Sevilla 15 31
3. Real Betis 16 30
4. Atletico Madrid 15 29
5. Real Sociedad 16 29
6. Rayo Vallecano 16 27
7. Barcelona 15 23
8. Valencia 16 22
9. Athletic Bilbao 16 21
10. Osasuna 16 21
11. Espanyol 16 20
12. Mallorca 16 19
13. Villarreal 15 16
14. Celta de Vigo 16 16
15. Granada 15 15
16. Elche 16 15
17. Deportivo Alaves 15 14
18. Cádiz 16 12
19. Getafe 16 11
20. Levante 16 8
Günün Karikatürü Tümü